Rike's blog

Nat, miezerig en mistig, toch op de fiets eruit om boodschappen te doen. Ik zie op de markt dat de bloemenman al kisten met viooltjes heeft! Terwijl hier in Groningen de crocusjes voorzichtig gaan bloeien, wuiven in Amsterdam al kleine narcissen de voorbijgangers toe. Afgelopen maandag was de bonte esdoorn voor mijn huis nog in tranen. Messcherpe ijspegels lieten het verdriet van de boom zien. De esdoorn, niet op het goede moment gesnoeid, huilde. Het wortelstelsel is ondergronds vast keihard aan het werk om de boom op krachten te houden.

Het is verleidelijk om al kleurrijke viooltjes met gezichtjes mee te nemen. Mijn tuin is nog winters, het blad van het vorige seizoen ligt nog als een deken over de aarde. Merels zijn al een beetje begonnen om het blad opzij te schuiven. Ineens ben ik net als de merels bezig, nee niet om een maaltje wormen of slakken te verzamelen. Gewapend met bladhark en bezem is het buigen en strekken om ruimte te maken voor alles wat ondergronds in de startblokken staat om een groeispurt te gaan maken. En die viooltjes, die komen er vast wel bij spelen…

Een lijn is nog veel meer dan een punt aan de wandel. (zie vorige week) Bovendien is de lijn en een lijn iets heel anders.
In het Gemeentemuseum in Den Haag viel mijn oog op een grote vaas met daarop drie vrouwen in lijnen weergegeven door Picasso *.
Waren ze slank? Hadden ze het perfecte figuur? Het doet er niet toe, de getekende lijn om volume aan te duiden, heeft niets met de slanke lijn te maken. Dit geldt zeker voor de tekeningen van Picasso!

De vorm van die vaas is zo dat hun bilpartijen precies in het breedste stuk passen. Ik stel me voor: die vaas op een plateau langzaam ronddraaiend… dan zie je vanzelf die vrouwen tot leven komen omdat de strakke lijn van Picasso meer dan vorm alleen aangeeft! Het draaiplateau ontbreekt. Jammer dat de vaas in een vierkante glazen kast staat, waar je niet helemaal omheen kunt lopen, anders had dat hetzelfde effect gehad.

Terugrijdend naar huis zag ik een billboard waarop dameslingerie aangeprezen werd. Mijn intuïtieve reactie was dat het getoonde kant vast ergens in je vel prikt. Door het platte vlak? Door de  harde kleuren? Door haar houding? Wat een contrast met de lijnen van Picasso! De dames van zijn vaas verdragen alleen zacht en doorschijnend lingerie, niets mag knellen of prikken om de bewegende lijnen van hun lijven niet te verstoren.

* ter plekke maakte ik een schetsje om het beeld nog beter vast te kunnen houden dan alleen het uit mijn herinnering te kunnen oproepen. Er valt wat betreft het tekenen nog heel wat te leren… Dankzij een reactie toch nog een afbeelding kunnen opsporen: Christies

Allereerst een kleine correctie op het citaat van Paul Klee (zie vorige week): een lijn is een punt in beweging. Klee schreef letterlijk: ‘Eine Linie ist ein Punkt, der spazieren geht’. De uitleg: ‘Wat we waarnemen als statisch is in principe beweging. Dat ‘spazieren’ (wandelen) benadrukt het intuïtieve van die beweging’. 

Hier aan tafel viel mijn oog op een dubbelgevouwen krant met de kop: ‘Wie vertelt, beweegt’.* 

Wandelen is iets anders dan lopen. Wandelen heeft meer te maken met het je verplaatsen zonder een direct doel, zoals je in een bootje kunt spelevaren (une promenade en bateau zeggen de Fransen). Vertellen is meer dan praten. Er zijn mensen die zo kunnen vertellen dat je aan hun lippen hangt. Mensen die bij elke gebeurtenis een verhaal uit de oudheid uit hun mouw kunnen schudden of een passend citaat weten van een bekende schrijver uit de literatuur van welk land dan ook. Een verhaaltje voor het slapen gaan heeft iets bijzonders… De vertellingen uit duizend-en-één-nacht zijn daar een voorbeeld van. Wandelen en vertellen brengen ons naar onbekende oorden, geen fitness maar we zijn wel in beweging.

*Het stond boven een interview wat Joyce Roodnat had met Umberto Eco. (nrc vrijdag 4 februari voorop de boekenbijlage)

In het cultureel supplement van de nrc van vrijdag 4 februari was er een pagina (19) aan gewijd: lijmen en plakken.
Oude beelden en reliefs zijn na jarenlang puzzelen weer tot een zichtbare eenheid geworden. Dat gebeurde in Berlijn, maar ook Laren: de verminkte denker van Rodin is weer heel.

            een lijn is een punt in beweging

Dit is een uitspraak van Paul Klee, werd me pas verteld.
Hoe zit het dan met lijnen? De lijnen van die aan elkaar geplakte leeuw in Berlijn lopen niet allemaal even mooi door en toch zien we doorgaande lijnen. Leve het brein: moeiteloos plakken we gebroken lijnen en zien de leeuw. Strikt genomen zijn de lijnen doorkruist met andere lijntjes: de barsten en de groeven van de ontbrekende delen. Hetzelfde lijmen doen we bij glasinlood ramen, die zwarte stukjes zien we zonder er aanstoot aan te nemen.

Overzicht hebben, ordeningen zien, dat heeft iedere professional op z’n eigen terrein. Een boekhouder herkent de ordening in cijfers, een architect ziet een gebouw terwijl het er niet is en een fysiotherapeut herkent bewegingspatronen. Ook dat is een lijn zien in de betekenis van een punt in beweging. Mensen bewegen altijd omdat het ademen een beweging veroorzaakt. Kijk maar eens naar een slapend kind: het ligt stil en toch is het een en al beweging!
Een overeenkomst tussen een beeldend kunstenaar en een fysiotherapeut is het in verhoudingen kunnen kijken, lijnen volgen met hun ogen en er beweging in zien. Een tekenaar kan in een trefzekere lijnvoering op papier iets neerzetten wat je acuut kunt plaatsen, terwijl het een enkelvoudige lijn is.
De lijnen die de vorm van een menselijke gestalte aangeven, doen vermoeden hoe die mens zal bewegen. Een fysiotherapeut tekent dat niet meteen na, maar zal bewegingsopdrachten geven om te zien of een rechte lijn een starre rechte lijn blijft of dat die lijn misschien toch een gebogen lijn kan worden of dat een kromme lijn ook kan veranderen.

‘Gevormd en getekend door het leven’, zeggen we vast door die lijnen: punten in beweging, punten van beweging en punten van bewogen zijn.